Rab’bin Duası – Yuhanna 17:1–5 Vaaz Notu

Dua, Makaleler

Yayın: Güncelleme:

Yuhanna 17:1–5’te İsa’nın duası, çarmıha giden süreçte Baba’ya yöneldiği sözlerle başlar. Bu bölümde yücelik, sonsuz yaşam ve Mesih’in görevi birlikte görünür. İsa, Baba’yı tanıtan ve sonsuz yaşam veren Oğul olarak konuşur. Okuyucu için temel çağrı, kurtuluşu kendi başarısında aramak yerine Mesih’e güvenmek ve O’nun aracılığıyla Tanrı’yı tanımaktır. [1]

Belki dua ederken hangi sözcükleri kullanmanız gerektiğini düşünüyor, belki de sonsuz yaşamın yalnızca ölümden sonra başlayan bir varoluş olup olmadığını soruyorsunuz. Bu metin her iki konuda da düşünme imkânı verir. Ancak İsa’nın kendine özgü kurtarıcı göreviyle bizim dua ve hizmet yaşamımızı aynı düzeye yerleştirmemeliyiz. O’nun duasından öğreniriz; O’nun bütün sözlerini kendimiz hakkında aynen söyleyemeyiz.

İsa’nın duası hangi bağlamda yer alır?

Öğrencilerle konuşmanın ardından

Yuhanna 17, İsa’nın öğrencileriyle yaptığı uzun konuşmaların ardından gelir. Sonraki bölümde tutuklanma anlatısı başlar. Dolayısıyla bu sıralama, duanın yaklaşan çarmıh süreciyle bağlantısını açıkça gösterir. Ancak anlatı, dua ile tutuklanma arasındaki dakikaları ölçmez. Bu nedenle olayları kesin bir süre vererek dramatikleştirmeye gerek yoktur; metnin kendi akışı zaten yeterince anlamlıdır. [1]

BibleProject’ın Yuhanna rehberi, kitabın son bölümlerini İsa’nın ölümü, dirilişi ve öğrencileriyle ilişkisi içinde değerlendirir. [2] Bu genel çerçeve, on yedinci bölümü yalnızca etkileyici bir dua örneği gibi okumamızı önler. İsa’nın kimliği ve yaptığı iş, duanın merkezindedir. Öğrencilerin geleceği için söylenen sözleri de bu merkezden ayrı düşünemeyiz.

Calvin, bölümün başlangıcında öğretim ile dua arasındaki bağı ele alır. [3] Buradan geliştirebileceğimiz pastoral uygulama, birine doğru bilgiyi anlatırken Tanrı’ya bağımlılığımızı da hatırlamaktır. Bir vaazın güzel cümleleri veya bir çalışmanın ayrıntılı notları, insanların yaşamındaki bütün sonucu bizim yönetmemizi sağlamaz. Öğretmeye hazırlanabilir, açıkça konuşabilir ve aynı zamanda dua edebiliriz.

Matta 6’daki Rab’bin Duası ile ilişkisi

Hristiyanlar Rab’bin Duası dediğinde çoğunlukla Matta 6:9–13’teki örnek duayı düşünür. Bu adlandırma yanlış değildir; İsa öğrencilerine bu duayla nasıl yönelmeleri gerektiğini öğretir. Yuhanna 17’de ise İsa’nın Baba’ya yönelttiği başka bir dua yer alır. İki metni birbirine rakip hale getirmek veya birinin adını geçersiz saymak gerekmez.

Matta 6’daki örnek dua, öğrencilerin Tanrı’nın adını, egemenliğini, günlük ihtiyaçlarını ve bağışlanmayı düşünmesine yardımcı olur. Yuhanna 17 ise İsa’nın görevi ve öğrencileri için isteği hakkında farklı bir pencere açar. Böylece bu farkı görmek, her iki metni de kendi amacıyla okumamızı sağlar. Bir duadan diğerine geçerken muhatabı ve bağlamı korumalıyız.

Birinci ayet: Baba, saat geldi

Saat ifadesi neyi anlatır?

Yuhanna kitabında İsa’nın saatiyle ilgili sözler çeşitli noktalarda karşımıza çıkar. Özellikle ölümüne ve yüceltilmesine doğru ilerleyen anlatıda bu ifade önem kazanır. On yedinci bölümün başlangıcı, artık gelen saatten söz eder. Burada sıradan bir randevuyu veya günlük programı değil, İsa’nın görevindeki belirleyici aşamayı düşünürüz. [1]

Bu nedenle ayetten kendi hayatımızdaki her olayın kesin zamanını bildiğimiz sonucunu çıkarmayalım. İsa’nın kendine özgü göreviyle bizim belirsizlik içinde verdiğimiz kararlar farklıdır. Tanrı’ya güvenerek plan yapabiliriz; fakat bir iş teklifinin veya yaşadığımız güçlüğün bütün nedenlerini bildiğimizi iddia etmek zorunda değiliz. Metnin amacı geleceğimiz için ayrıntılı bir takvim sunmak değildir.

Oğul’un ve Baba’nın yüceliği

İsa, Oğul’un yüceltilmesiyle Baba’nın yüceltilmesini birlikte dile getirir. Bu sözleri iki rakibin birbirinden pay istemesi gibi okumayız. Yuhanna’nın anlatısında Oğul’un görevi Baba’yı tanıtır; Baba’yı tanımak da Oğul’dan ayrı ele alınmaz. Calvin’in açıklaması, Oğul’a verilen onurun Baba’nın onurunu azaltmadığı yönündeki teolojik ilişkiyi vurgular. [3]

Gündelik yaşamda yücelik kelimesini çoğunlukla başarı, alkış veya görünür güçle ilişkilendiririz. Ancak İsa’nın duası çarmıha giden bağlamda yer alır. Bu yüzden bölümün yücelik anlayışı, yalnızca başkalarının bize hayran kalmasıyla açıklanamaz. Mesih’in kimliği ve kurtarıcı işi, dışarıdan yenilgi gibi görünen olayların içinde de dikkate alınmalıdır.

Pastoral açıdan bu bize önemli bir soru sunar: Tanrı’yı yüceltmek istediğimi söylerken kendi görünürlüğümü mü arıyorum? Bir hizmetin faydalı olmasıyla beni öne çıkarması aynı şey değildir. Başkalarının görmediği bir sorumluluğu yerine getirmek de sadakat olabilir. Bununla birlikte görünmez kalmayı da yeni bir üstünlük gösterisine çevirmeyelim; amaç yine kendi imajımızı yönetmek değildir.

Acıyı yüceltmeden çarmıhı anlamak

İsa’nın çarmıhını düşünmek, her acı olayın iyi veya gerekli olduğunu söylemek anlamına gelmez. Acı çeken bir kişiye hemen bununla Tanrı’yı yüceltmelisin diyerek duygularını bastırmaya çalışmayalım. Mesih’in kurtarıcı görevi kendine özgüdür. Bizim yaşadığımız her zarar, O’nun çarmıhıyla aynı işlevi görmez ve bir başkasının yanlışını haklı çıkarmaz.

Bir güçlük içinde dua edebilir, destek isteyebilir ve uygun bir çözüm arayabiliriz. Özellikle sağlık, güvenlik veya ruh sağlığıyla ilgili ihtiyaçlarda yetkin yardım önemlidir. Pastoral destek, bu hizmetlerin yerine geçmez. İsa’nın duasından öğrendiğimiz güven, kendimizi gereksiz biçimde tehlikeye atmak veya yapılabilecek bir yardımı reddetmek zorunda olduğumuz anlamına gelmez.

İkinci ayet: Sonsuz yaşam veren yetki

Yetkinin amacı yaşam vermektir

İkinci ayette İsa, kendisine verilen yetkiyi sonsuz yaşamla ilişkilendirir. Bu, Mesih’in kimliği hakkında önemli bir iddiadır. O, yalnızca genel ahlak önerileri sunan bir öğretmen olarak konuşmaz; yaşam verme göreviyle ilgili konuşur. Ryle’ın bölüm açıklaması da Mesih’in görevi ve yetkisinin önemini vurgular. [4]

Bu ayeti okurken öğrencilerin kendi yetkisini büyütmek için kullanması doğru olmaz. Bir kilise önderi, İsa’nın yetkisine dair sözlerden hareketle kendi bütün kararlarını tartışılmaz ilan edemez. Mesih’in yeri ile insan önderlerin sorumluluğu farklıdır. Hizmet eden kişi de gerçeğe, hesap verebilirliğe ve diğer insanların onuruna saygı göstermekle yükümlüdür.

Bütün insanlık ve Baba’nın verdikleri

Ayet, İsa’nın yetkisinin kapsamıyla Baba’nın O’na verdiklerine sunduğu sonsuz yaşamı aynı cümlede ele alır. Protestan gelenekleri bu ifadelerin seçilme, iman ve kurtuluşla ilişkisini farklı vurgularla açıklayabilir. Calvin’in yorumu özellikle seçilme öğretisi üzerinde durur. [3] Bu yorumu aktarırken onu bütün Hristiyan geleneklerinin ayrıntılarda aynı şekilde benimsediği bir açıklama gibi sunmamalıyız.

Vaazın pastoral odağı, okuyucuyu görünmeyen bir listeyi tahmin etmeye yöneltmek değildir. Bir insanın kaderi hakkında kendimizi Tanrı’nın yerine koyamayız. İsa Mesih’i tanımaya ve O’na güvenmeye çağırabiliriz. Ayetin sunduğu yaşam armağanını kendi başarımızın sonucuna çevirmekten de kaçınırız. Teolojik tartışma, Mesih’e yönelen güven çağrısını gölgede bırakmamalıdır.

Üçüncü ayet: Sonsuz yaşam Tanrı’yı tanımaktır

Sonsuz yaşam yalnızca süre değildir

İsa, sonsuz yaşamı Baba’yı ve gönderdiği İsa Mesih’i tanımakla ilişkilendirir. Dolayısıyla burada yalnızca bitmeyen bir zaman çizgisini değil, Tanrı’yla ilgili bir yaşam ilişkisini düşünürüz. Bu açıklama, geleceğe ilişkin umudu ortadan kaldırmaz. Ancak sonsuz yaşamı bugünkü imanla hiçbir bağı olmayan uzak bir bekleyişe indirgememizi önler. [1]

Tanımak sözcüğünü yalnızca bilgi ezberlemek gibi anlamayalım. Tanrı hakkında doğru şeyler öğrenmek önemlidir; ancak bu bilgiyi Mesih’e güvenle ve O’nun sözlerine karşılık veren yaşamla birlikte düşünürüz. Aynı şekilde yalnızca güçlü bir duygu yaşamak da tanımanın bütün ölçüsü değildir. Bu nedenle bilgi, güven ve yaşamın yönünü birbirinden koparmayalım.

Örneğin Kutsal Kitap’ı okumak, dua etmek ve iman topluluğuyla birlikte öğrenmek yararlıdır. Ancak bunları yalnızca katılım sayısı olarak değerlendiremeyiz. Çok toplantıya gitmek, kendi başına her ilişkinin iyi veya her davranışın doğru olduğunu göstermez. Tanrı’yı tanımayı ararken öğrendiklerimizin başkalarına davranışımızda nasıl göründüğünü de incelememiz gerekir.

Tek gerçek Tanrı ve gönderilen Oğul

Üçüncü ayette Baba’nın tek gerçek Tanrı olarak anılması, Yuhanna’nın diğer bölümlerinden ayrı okunmamalıdır. Kitabın başlangıcında Söz’ün kimliği ve Tanrı’yla ilişkisi anlatılır; burada da beşinci ayet dünya var olmadan önceki yücelikten söz eder. Hristiyan teolojisi bu metinleri birlikte düşünerek Baba ile Oğul’u ayırır ve Oğul’un tanrısallığını açıklar. [1,3]

Bu nedenle Baba ve Oğul’un aynı kişi olduğunu söylemeyiz. Aynı zamanda İsa’nın dua etmesini, O’nun tanrısallığını reddeden tek başına yeterli bir kanıt gibi kullanmayız. Mesih’in insan oluşu ve aracılık görevi önemlidir. Westminster İnanç Açıklaması’nın Mesih’in aracılığına ilişkin bölümü, bu konuda Reform geleneğinin teolojik çerçevesini sunar. [5]

Bu açıklamanın amacı bütün kavramsal soruların kolay olduğunu söylemek değildir. Üçlübirlik hakkında sorularınız olabilir; bunları dile getirmeniz mümkündür. Basit bir benzetme bütün ayrıntıları çözmez. İyi bir okuma yolu, ilgili metinleri karşılaştırmak ve kavramların neyi ifade edip neyi etmediğini sabırla incelemektir. Soruyu küçümsemek yerine birlikte düşünmek daha yararlıdır.

Tanımayı performans yarışına çevirmemek

Bazen Tanrı’yı yeterince tanımıyorum kaygısı, sürekli daha fazla okuma veya daha uzun dua etme baskısına dönüşebilir. Düzenli öğrenme yararlıdır; fakat kişinin değerini günlük sayfa sayısına bağlamak doğru olmaz. Küçük bir bölümü dikkatle okumak ve onun üzerinde düşünmek de anlamlıdır. İman, zihnimizde biriktirdiğimiz bilgilerin toplamıyla ölçülen bir yarış değildir.

Ryle, öğrencilerin sınırlılıklarına rağmen Mesih’in onlara ilişkin lütufkâr sözlerini ayrıca ele alır. [4] Bu vurgu, eksiklerimizi saklamadan Mesih’e güvenebileceğimizi hatırlatır. Her sorunun cevabını bilmek zorunda değiliz. Bununla birlikte öğrenmeyi bütünüyle bırakmak da gerekmez. Bilmediğimizi kabul ederek metne dönmek ve güvenilir kaynaklardan destek almak mümkündür.

Dördüncü ayet: Verilen işi tamamlamak

İsa’nın görevi kendi merkezini taşır

İsa, Baba’nın verdiği işi tamamlamakla O’nu yeryüzünde yücelttiğini söyler. Anlatıda çarmıh henüz ileride yer alır. Calvin bu ifadeyi yaklaşan kurtarıcı işin tamamlanmasıyla birlikte yorumlar. [3] Bu yorum, cümlenin anlatıdaki konumunu görmemize yardımcı olur. Ancak metni her ayrıntısıyla sıradan bir iş bitirme raporu gibi değerlendirmemeliyiz.

Mesih’in görevi, bizim gündelik hizmetlerimizden farklıdır. Bir yardım etkinliği düzenlememiz veya bir vaaz hazırlamamız, O’nun kurtarıcı işini tamamlayan bir katkı değildir. Westminster’ın aracılık açıklaması da Mesih’in kendine özgü işini vurgular. [5] Bu ayrım, hem O’na güvenimizin temelini korur hem de hizmet eden kişiye taşıyamayacağı bir rol yüklememizi önler.

Sadakat ile görünür başarıyı ayırmak

Buradan geliştirebileceğimiz pastoral uygulama, bize düşen sorumluluğu dürüstçe yerine getirmektir. Ancak bunu herkesin büyük bir başarı elde etmesi gerektiği çağrısına dönüştürmeyelim. Bir bakım görevini sabırla sürdürmek, verilen sözü tutmak veya doğru olmayan bir davranışı düzeltmek de önemlidir. Başkalarının alkışı, sadakatin tek ölçüsü değildir.

Bazen planladığımız işi tamamlayamayabiliriz. Koşullar değişebilir, kapasitemiz azalabilir veya yardım gerekebilir. Böyle bir durumda dürüstçe haber vermek ve uygun destek aramak, her şeyi gizleyerek güçlü görünmeye çalışmaktan daha sorumludur. İsa’nın tamamlanan işi, bize hiçbir zaman zorlanmama zorunluluğu yüklemez. Aksine kurtuluşumuzun kendi kusursuz performansımıza dayanmadığını hatırlatır.

Kilise topluluğu açısından da bu ayrım yararlıdır. Hizmeti yalnızca görünür sonuçlarla değerlendirmeyelim. Sayılar bilgi sağlayabilir; fakat ilişkinin niteliğini ve öğretiye sadakati tek başına açıklamaz. Bir kişinin sorusunu sabırla dinlemek veya zor bir konuşmayı dürüstçe yapmak, sayısal bir raporda kolay görünmeyebilir. Yine de insanlara hizmet etmenin önemli parçalarıdır.

Beşinci ayet: Dünya var olmadan önceki yücelik

İsa, Baba’nın yanında dünya var olmadan önce sahip olduğu yücelikten söz eder. Bu söz, O’nun kimliğini yalnızca doğumuyla başlayan bir insan yaşamına indirgememizi önler. Ryle ve Calvin, açıklamalarında bu ayetin Mesih’in önceden var oluşu ve tanrısallığı açısından önemini ele alırlar. [3,4] Dolayısıyla bu teolojik değerlendirmeyi Yuhanna’nın genel Mesih anlatısıyla birlikte okuyalım.

Ancak insan oluşunu, İsa’nın tanrısallığını kaybetmesi veya ilahi özünü feda etmesi gibi anlatmayalım. Westminster’ın Mesih açıklaması, tanrısal ve insani doğaların bir kişide birliğini korur. [5] Mesih’in alçalışı ve hizmeti hakkında konuşurken kimliğini değiştiren bir kayıp hikâyesi kurmak gerekmez. Bu yüzden Kurtarıcının kim olduğunu ve nasıl hizmet ettiğini birlikte düşünürüz.

Pastoral açıdan bu ayet, güvenimizin sıradan bir insanın başarısına dayanmadığını hatırlatır. Mesih’in sevgisini önemli bulduğumuz kadar kimliğini de ciddiye alırız. Yine de bu gerçeği açıklarken anlamakta zorlanan kişileri küçümsemeyelim. Dürüst sorular için zaman ayırabilir ve birlikte metinlere bakabiliriz. Güvenilir öğretim, yalnızca güçlü ifadeler değil, anlaşılır açıklama da gerektirir.

İsa’nın duası bizim dua yaşamımıza ne öğretir?

Tanrı’nın yüceliğini aramak

Dua ederken ihtiyaçlarımızı dile getirmek uygundur. Ayrıca yalnızca kendi rahatımızı veya görünürlüğümüzü arayıp aramadığımızı da düşünelim. Örneğin bir hizmet için başarı isterken insanlara gerçek fayda sağlanmasını ve doğru davranmayı da dileyebiliriz. Tanrı’yı yüceltmek, kendi çıkarımızı dini kelimelerle daha etkileyici biçimde sunmaktan farklı bir yönelimdir.

Bununla birlikte Tanrı’nın yüceliğini aramak, acımızı veya ihtiyacımızı saklamak demek değildir. Yorgun, üzgün veya kararsız olduğumuzu dürüstçe söyleyebiliriz. Dua, her zaman güçlü görünmemiz gereken bir sahne değildir. Başkalarıyla dua ediyorsak onları özel ayrıntılar paylaşmaya zorlamayalım. Sessizce bulunmak veya kısa bir istekte bulunmak da mümkündür.

Mesih’e güvenerek öğrenmek

Bu hafta kısa bir okuma düzeni kurabilirsiniz. Önce Yuhanna 17:1–5’i, sonra bölümün devamını okuyun. İsa’nın ne istediğini ve bu isteğin kimliğiyle nasıl ilişkili olduğunu not edin. Ardından bir soruyu seçerek güvenilir bir yorum kaynağına bakın. Her ayrıntıyı aynı gün çözmek zorunda değilsiniz; dikkatli ve düzenli öğrenmek daha faydalı olabilir.

Bir iman grubuyla çalışıyorsanız açık metin gözlemleriyle yorumları ayrı konuşun. Ayette doğrudan bulunan sözleri önce belirleyin; sonra bunların teolojik anlamını tartışın. Son olarak günlük uygulamanızı düşünün. Bu yöntem, kendi fikrimizi hemen ayetin değişmez anlamı gibi sunmamızı önler. Farklı bir yorumu duymak da birlikte daha dikkatli okumamıza yardımcı olabilir.

Kendimizi kurtarıcı yerine koymadan hizmet etmek

Bir kişiye yardım ederken onun bütün yaşamını yönetmeye çalışmamamız gerekir. Bu nedenle dinleyebilir, dua edebilir ve uygun bir desteğe yönlendirebiliriz. Ancak her sonucu belirleyemeyiz. İsa’nın yaşam verme yetkisiyle bizim sınırlı hizmetimizi ayırmak, yardım ilişkilerinde alçakgönüllülüğü korur. İyi niyetimiz, bilgimizin ve kapasitemizin sınırlarını ortadan kaldırmaz.

Aynı zamanda sorumluluğumuzu tamamen bırakmak için bu sınırı kullanmayalım. Yapabileceğimiz bir iş varsa onu düşünerek yerine getirebiliriz. Bir söz verdiysek güvenilir biçimde takip edebiliriz. Böylece hem Mesih’e güvenimizi hem de insanlara karşı sadakatimizi koruruz. Kurtuluşu sağlayan Mesih’tir; bize düşen ise O’nu izleyen bir yaşamda sevgiyle davranmayı öğrenmektir.

Dua ederken belirli bir duruş şart mı?

Anlatı, İsa’nın gözlerini göğe kaldırdığını belirtir. Ancak bu gözlem, her duanın aynı beden duruşuyla yapılması gerektiği yönünde bir buyruk değildir. Calvin de açıklamasında dış hareket ile iç yöneliş arasındaki ilişkiyi düşünür. [3] Ayakta, oturarak veya sağlık koşullarınıza uygun bir biçimde dua edebilirsiniz. Bir kişinin beden hareketinden imanının gücünü ölçmeye çalışmak doğru olmaz.

Topluluk içinde dua ediyorsanız katılanların farklı ihtiyaçlarını dikkate alın. Uzun süre ayakta duramayan bir kişinin oturması saygısızlık sayılmaz. Dua eden herkesin ellerini aynı biçimde tutmasını istemek de gerekmez. Birlikte yöneldiğimiz Tanrı’ya güven ve sözlerimizin anlamı önemlidir. Dış görünüşü bir başarı ölçüsü haline getirmeden, anlayarak ve dürüstçe dua etmeyi öğrenebiliriz.

Sonuç: Yücelik, yaşam ve güven

Yuhanna 17:1–5, İsa’nın Baba’ya yönelttiği duada kurtarıcının kimliğini ve görevini görmemizi sağlar. Sonsuz yaşam, Tanrı’yı ve gönderdiği Mesih’i tanımakla ilişkilidir. Oğul’un yüceliği Baba’dan kopuk değildir; verilen iş ve dünya öncesindeki yücelik, Mesih’in kendine özgü yerini gösterir. Bu metni yalnızca daha çok çalışmaya çağıran bir öğüt haline getirmemeliyiz.

Bugün bu duayı okurken Mesih’e güvenebilir, Tanrı’yı tanımayı arayabilir ve kendi hizmetinizi alçakgönüllülükle değerlendirebilirsiniz. Bütün sonuçları yönetmek yerine doğru ve sevgi dolu adımlar atın. Mesih’in kimliği hakkında daha geniş bir okuma için Hristiyan İnancında İsa Mesih yazısıyla devam edebilirsiniz.

Kaynakça

  1. Kutsal Kitap. Yeni Çeviri (TCL02). Yuhanna 17:1–26; Matta 6:9–13. Kutsal Kitap Uygulaması [İnternet]. https://www.bible.com/tr/bible/170/JHN.17.TCL02
  2. BibleProject. Guide to the Book of John: Key Information and Helpful Resources [İnternet]. https://bibleproject.com/guides/book-of-john/
  3. Calvin J. Commentary on John. Cilt 2. Yuhanna 17:1–5 açıklaması. Christian Classics Ethereal Library [İnternet]. https://ccel.org/ccel/calvin/calcom35.vii.i.html
  4. Ryle JC. Expository Thoughts on John. Yuhanna 17:1–8 açıklaması. 1865. Grace Gems [İnternet]. https://www.gracegems.org/Ryle/j17.htm
  5. Westminster Assembly. Westminster Confession of Faith. Bölüm VIII: Of Christ the Mediator. 1647. Christian Classics Ethereal Library [İnternet]. https://www.ccel.org/creeds/westminster.htm

Etiketler:   

Bir yanıt yazın