Rab’bin Sofrası Nedir? 1. Korintliler 11’in Anlamı

Rab’bin Sofrası, İsa Mesih’in ölümünü hatırlatan basit bir gelenek olmanın ötesinde, kilisenin Müjde’yi görünür biçimde ilan ettiği ortak sofradır. Pavlus, 1. Korintliler 11:17–34’te bu uygulamayı anlatırken önce topluluğun bölünmüş hayatını eleştirir. Böylece ekmek ve kâseyi doğru anlamanın, kardeşlerle kurulan ilişkiyi de kapsadığını gösterir.[1]

Korint’teki sofranın tarihsel bağlamı

Birinci yüzyıl Akdeniz dünyasında yemekler yalnızca beslenme zamanı değildi. Ayrıca onur, statü ve toplumsal yakınlık sofradaki oturma düzeniyle ve yiyecek dağılımıyla görünür hâle gelirdi.[2] Korint’teki inanlılar muhtemelen daha varlıklı bir üyenin evinde toplanıyordu. Bazıları erken gelip bolca yerken geç gelen emekçiler daha az yiyecekle karşılaşıyordu; Pavlus bu eşitsizliği “Rab’bin Sofrası’nı yemek” saymaz (1. Korintliler 11:20–22).[3]

Dolayısıyla Pavlus’un sorunu yalnızca tören sırasındaki dikkatsizlik değildir. Topluluk, sofrada Mesih’in kendini veren sevgisini ilan ederken kendi davranışıyla bu ilanı yalanlıyordu. Bu nedenle elçi, İsa’dan aldığı geleneği yeniden hatırlatır ve sofranın merkezini toplumsal ayrıcalıktan Mesih’in bedenini vermesine taşır.[4]

“Beni anmak için” sözünün anlamı

Pavlus’un aktardığı sözler, Yeni Antlaşma’daki en eski Rab’bin Sofrası anlatılarından biridir: “Bu sizin uğrunuza feda edilen bedenimdir. Beni anmak için böyle yapın” (11:24). Kutsal Kitap’taki anma, geçmişteki bir olayı zihinde canlandırmaktan ibaret değildir. Topluluk, Tanrı’nın kurtarıcı eylemini şimdiki kimliğinin temeli olarak yeniden ikrar eder.[5]

Ayrıca kâse “kanımla gerçekleşen yeni antlaşma” olarak tanımlanır. Bu ifade, Mısır’dan Çıkış 24’teki antlaşma kanını ve Yeremya 31’deki yeni antlaşma vaadini çağrıştırır. Böylece sofra, İsa’nın ölümüyle kurulan bağışlanma ve Tanrı’ya ait olma ilişkisini görünür biçimde duyurur.[5,6]

İlan, paydaşlık ve gelecek ümidi

“Rab gelinceye dek” ifadesi sofraya geleceğe dönük bir yön verir (11:26). Öncelikle kilise Mesih’in ölümünü ilan eder. Bunun yanında dirilmiş Rab’bin yeniden gelişini bekler. Bu yüzden Rab’bin Sofrası yalnızca geriye bakan bir anma değil, Tanrı’nın egemenliğindeki tamamlanmış sofrayı bekleyen umut eylemidir.[4]

Bir önceki bölümde Pavlus, bereket kâsesini Mesih’in kanına ve bölünen ekmeği Mesih’in bedenine “paydaşlık” olarak adlandırır (1. Korintliler 10:16–17). Tek ekmekten yiyen çok kişi tek beden olur. Dolayısıyla sofra, bireysel dindarlığı besleyen özel bir an değil, Mesih’le ve O’nun halkıyla kurulan birliktir.[3,7]

“Bedeni ayırt etmeden” yemek ne demektir?

1. Korintliler 11:27–29 bazen yalnızca kişinin iç dünyasındaki günahları bulması şeklinde okunur. Kişisel sınama elbette metinde vardır. Bununla birlikte yakın bağlam, yoksulları küçük gören ve kiliseyi bölen davranışlara odaklanır. Bu nedenle “bedeni ayırt etmek”, hem Mesih’in çarmıhta verilen bedenini hem de O’na ait topluluğun birliğini ciddiye almayı içerir.[4,8]

Pavlus’un uyarısı korku üretmek için verilmez. Aksine sınama, tövbe ve birbirini bekleme yoluyla sofranın doğru düzenine dönmeyi amaçlar. Elçi topluluğa sofradan uzak durmasını değil, “birbirinizi bekleyin” diyerek birlikte doğru biçimde yemesini söyler (11:33).[8]

Hristiyan geleneklerindeki farklı açıklamalar

Katolik ve Ortodoks gelenekler, ekmek ve şarapta Mesih’in gerçek varlığını ve Efkaristiya’nın sakramental niteliğini güçlü biçimde vurgular. Lüteriyen, Reform, Anglikan ve serbest kilise gelenekleri ise Mesih’in varlığı, işaret ile gerçeklik arasındaki ilişki ve uygulamanın sıklığı konusunda farklı açıklamalar sunar.[7,9] Bu görüşleri tek bir öğretide eritmek doğru değildir.

Bununla beraber tarihsel geleneklerin büyük bölümü sofranın Mesih’in buyruğuna dayandığını, O’nun ölümünü ilan ettiğini ve kiliseye ait ortak bir eylem olduğunu kabul eder. Erken Hristiyan kaynakları da ekmek, kâse, şükran ve topluluk ilişkisinin erken dönemden itibaren merkezî olduğunu gösterir.[9,10]

Uygulama: Sofraya nasıl yaklaşmalıyız?

Öncelikle inanlı, sofraya kendi yeterliliğini kanıtlamak için değil, Mesih’in lütfuna muhtaç olduğunu ikrar ederek gelir. Ayrıca kişi kırdığı ilişkileri, sürdürdüğü ayrımcılığı ve görmezden geldiği ihtiyaçları dürüstçe değerlendirmelidir. Böyle bir sınama kusursuz olmayı beklemek değil, tövbe ederek Mesih’e yönelmektir.

Topluluk açısından ise Rab’bin Sofrası misafirperverlik, adalet ve karşılıklı özen çağrısıdır. Kilise ekmeği bölerken sosyal sınıf, köken veya ekonomik güç üzerinden üstünlük kuramaz. Sonuç olarak sofra, Müjde’nin hem söylenen hem birlikte yaşanan biçimi olmalıdır.

Sonuç

1. Korintliler 11’e göre Rab’bin Sofrası Mesih’in ölümünü anma, yeni antlaşmayı ilan etme, Mesih’le paydaşlık kurma ve O’nun gelişini bekleme eylemidir. Aynı zamanda kilisenin tek beden olduğunu görünür kılar. Bu nedenle sofraya saygı, yalnızca ekmek ve kâseye değil, Mesih’in uğruna canını verdiği kardeşlere de saygı göstermeyi gerektirir.

İlgili Yazılar

• 1. Korintliler 13’te Sevgi
• Ruhsal Armağanlar Nedir?

Kaynakça

1. Kutsal Kitap. Yeni Çeviri. İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi; 2001.
2. Smith DE. From Symposium to Eucharist: The Banquet in the Early Christian World. Minneapolis: Fortress Press; 2003.
3. Keener CS. 1–2 Corinthians. Cambridge: Cambridge University Press; 2005.
4. Fee GD. The First Epistle to the Corinthians. Rev ed. Grand Rapids: Eerdmans; 2014.
5. Jeremias J. The Eucharistic Words of Jesus. London: SCM Press; 1966.
6. Thiselton AC. The First Epistle to the Corinthians: A Commentary on the Greek Text. Grand Rapids: Eerdmans; 2000.
7. Ciampa RE, Rosner BS. The First Letter to the Corinthians. Grand Rapids: Eerdmans; 2010.
8. Murphy-O’Connor J. St. Paul’s Corinth: Texts and Archaeology. 3rd ed. Collegeville: Liturgical Press; 2002.
9. Bradshaw PF, Johnson ME. The Eucharistic Liturgies: Their Evolution and Interpretation. Collegeville: Liturgical Press; 2012.
10. McGowan AB. Ancient Christian Worship: Early Church Practices in Social, Historical, and Theological Perspective. Grand Rapids: Baker Academic; 2014.

Tags: 1. Korintliler 11 kilise birliği Mesih’in ölümü paydaşlık Rab’bin Sofrası yeni antlaşma